تعيين ميزان املاح در دغ و كوير از نظر كمي مستلزم تحقيقات بيشتري در آينده است و همچنين بهره برداري از دغ بستگي به شناخت قابليت ها و محدوديت هاي آن دارد . مهمترين محدوديت دغ را مي توان بافت سنگين تا خيلي سنگين آن و در نتيجه نفوذپذيري كم دانست. دغ رفسنجان يكي از معروفترين دغهاي كشور است كه در حال حاضر باغهاي پسته در آن رواج دارد. دغ كبوتر خان و باغين کرمان نيز از ديگر دغهاي كشور هستند كه آنها نيز به پستهكاري اختصاص يافتهاند. خاك اين دغها قبل از كاشت بسيار سنگين است و پستهكاران براي حل اين معضل با تعويض خاك آن را سبك ميكنند.
نتايج تجزيه فيزيكوشيميايي خاك در دغها نشان داد مهمترين عامل محدود كننده در دغ ها بافت خيلي سنگين و نفوذ پذيري كم است ( البته در حالت طبيعي و دست نخورده نه در حالت فعلي كه بافت افق هاي سطحي اصلاح شده اند ). اين اراضي به دليل اينكه جزو پست ترين نقاط يك حوزه آبخيز محسوب مي شوند نسبت به نقاط ديگر در بيابان داراي رژيم مرطوب تري هستند ، پس چنانچه كيفيت آبهاي موجود ( چه سطحي چه زيرزميني ) مناسب باشد با برطرف كردن محدوديت سنگيني خاك مي توان كشاورزي ، باغداري و جنگل داري را در اين اراضي رونق داد . در حال حاضر در دغ هاي رفسنجان ، كبوترخان و باغين با استخراج آب از چاه ها و قنوات آبياري باغات پسته انجام مي گيرد .
در بيشتر عرصه هاي بياباني خشك ، تپه هاي ماسه اي عوارضي رايج هستند كه شدت و جهت باد محل انباشت اين تپه ها را مشخص مي نمايد . از نظر دانه بندي مواد نهشته شده اين تپه ها درشت دانه بوده داراي PH خنثي و املاح آن بسيار كم و يا ناچيز است . اين مواد به عنوان منابع قرضه به علت فراواني و رايگان بودن براي تعديل بافت خاك در دغ ها بسيار مناسب هستند . در حال حاضر پسته كاران با ايجاد كانالهاي به عرض 1 – 5/0 متر و عمق يك متر و به طول باغات براي كاشت درختان پسته از اين مواد استفاده مي كنند . معمولاً پس از كندن كانال در اراضي رسي دغ به كمك تريلر تراكتور مقداري از آن را از باغ خارج نموده و به جاي آن مواد تپه هاي ماسه اي همراه با مقداري از خاك اصلي اراضي و كود دامي را در داخل كانال ها مي ريزند . سپس نهال هاي پسته را در روي اين كانال ها به فواصل معين غرس مي نمايند .
حمیدرضا عباسی
