کویر- محیط زیست

«كوير ، كسي را كه يك بار گرفتار افسونش شده باشد هرگز رها نخواهد كرد.»

در روزهای گذشته سخنان  مسئولین محترم کشور در مورد جمعیت مباحث داغی را بهمراه داشته است. این دیدگاه که جمعیت زیاد در تعارض با نزول کیفیت محیط زیست است یک اصل قدیمی ثابت شده علمی می­باشد. بی تردید در بیشتر گزارشهای کارشناسان این حوزه در مقیاس محلی، منطقه­ای و حتی کشوری، مهمترین علت نزول شاخصهای پایداری محیط زیست کشور، به افزایش سریع جمعیت نسبت داده شده است. به نظر شما چند بچه کافیست.

در ذهن بیشتر سیاست­گذاران کشور این موضوع که  پتانسیل منابع زیستی کشور محدود است جايی ندارد. آنچه مسلم است شرایط اکولوژیکی میهن عزیزمان گویای در تنگنا قرار داشتن منابع آب ، خاک ،هوا و پوشش گیاهی را دارد که ظرفیت بهره­برداری پایدار از آنها را تحدید کرده است. چنانچه از این حدود، بهره­برداری بیشتری صورت گیرد تخریب آن منابع را بهمراه دارد چیزی که متاسفانه در کشور در حال روی­دادن است.

منابع آب تجديد پذير كشور حدود 130ميليارد مترمكعب تخمين زده شده است چنانچه جمعيت كشور به حدود 100 ميليون نفر برسد ما جزو كشورهاي با تنش آبي قرار خواهيم گرفت و توان تامين نياز آبي را براي فعاليتهاي روزانه نخواهيم داشت. اين در حاليست كه چندي پيش سازمان ملل متحد نسبت به رشد جمعيت ايران و بروز بحران آب در سال 2025 هشدار داده است.  افزایش تعداد چاهها و برداشت بیش از حد آبهای زیرزمینی برای تولید بیشتر کشاورزی و اشتغالزایی موجب افت کمی اين منبع شده و در برخي دشتها وضعيت به حد بحراني رسيده است. بسياري از قناتها در اثر حفر چاه از بين رفته­اند  چاهها زيادي خشك شده اند و نشست زمین یا فروچاله در دشتهای کشور روی داده است.

 

 نشست زمین در دشت قهاوند در اثر برداشت بیش ازحد آب زیرزمینی

 

چرای بیش از حد مراتع برای تولید بیشتر گوشت قرمز  موجب  زوال پوشش گیاهی و تخریب مراتع شده است بطوریکه 16 میلیون هکتار از 90 میلیون هکتار مراتع کشور جزو مراتع تخریب شده بشمار می­آیند. این در حالیست که ظرفیت مراتع کشوربه اندازه تامین حدود 160 هزار خانوار بهره بردار است در حالیکه  عملا هم اکنون بالغ بر 7/5 برابر ظرفیت از آن استفاده میشود(2).

افزایش سطح زیرکشت دیمزارها برای تولید گندم افزونتر موجب افزايش نرخ فرسایش خاک از یک میلیارد تن به 5 میلیارد تن در سال و کسب مقام اول در جهان شده است. قطع درختان جنگلهای زاگرس برای افزایش سطح کشت غلات موجب از بین رفتن بیش از 55 درصد این جنگلها در غرب کشور و 95 درصد جنگلهای ارس شمال خراسان شده است كه اين خود کاهش تنوع زیستی و از بین رفتن گیاهان بومی(اندمیک) را بهمراه داشته است(۳).

 تولید سرانه فاضلاب بیشتر و دفع آنها در آبهای سطحی و زیرزمینی، تولید زباله و مواد زاید جامد در سطح کشور، بهره برداری از آبهای شور در کشاورزی و تسریع فرآیند شوری­زایی از ديگر عواقب افزايش جمعيت است.

 آلودگی آب رودخانه سفیدرود در اثر ورود فاضلاب شهر لوشان

 

گسترش بی رویه شهرسازی بر روی مرغوب­ترین خاکها  سبب روانه کردن کشاورزان برای کشت بر خاکهای نامرغوب با هزینه بیشتر شده است. براساس گزارش فائو بازای افزایش هر 1000نفر نیاز به تغییر کاربری 40 هکتار اراضی است. براساس نظر کارشناسان برای تولید و عرضه غذای کافی متنوع گیاهی و دامی برای هر نفر به حدود 485/0 هکتار زمین نیاز است و برای 66 میلیون جمعیت فعلی بایستی حدود 32 میلیون هکتار زمین به زیر کشت برود (2). اين درحاليست كه در خوش بينانه ترين حالت، سطح اراضی کشاورزی در کشور حدود 5/18 میلیون هکتار است.  با اين حساب سطح زير كشت در كشور بايد نزديك به دو برابر شود تا نياز مردمان را تامين كند.ما در کشور اراضی داریم ولی خاک غنی کم داریم.

 

ضرورت افزایش فعالیتهای توسعه­ای مانند احداث جاده، صنعت، معادن، لوله نفت و گاز، سدسازی و.... برای برآورده کردن نیازهای معمولی جمعیت رو به تزايد است چنانچه جمعیت کشور از حدود 66 میلیون نفر فعلی در آینده و بنابر توصیه رئیس جمهور محترم به 100 میلیون نفر برسد برای توسعه زیرساختها نیاز است که 8/6 میلیون هکتار تغییر کاربری صورت گیرد که 4/3 میلیون هکتار آن از اراضی کشاورزی است. آنچه از 5/18 میلیون هکتار باقی میماند 1/15 میلیون هکتار است كه تنها قادر است نياز حدود 30 تا 35ميليون نفر را برآورده كند. به نظر شما هنوز هم بايد جمعيت افزايش يابد.

 

تعاریف و مفاهیم بیابان را از وبلاگ منابع طبیعی بخوانید

فاجعه بدتر از این نیست(مطلبی خواندنی از روزنا)

 پی نوشت:

1-     پیام کشاورزی 1381 صفحه 6.

2-     نجفی غلامعلی ، 1384 زمین و اراضی کشاورزی در ایران ماهنامه دهاتی شماره های 22و23 و24

۳- به نقل از مهار بیابانزایی

 

+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم آبان 1385ساعت 11:41  توسط حمیدرضا عباسی  | 
مطلب را به بالاترین بفرستید: Balatarin